ΑΓΙΟΣ ΜΑΤΘΑΙΟΣ – Μια γιορτή πίστης, μνήμης και προβληματισμού για την πρώην Εκκλησιαστική Σχολή Κρήτης

Με τη συμμετοχή αρκετών προσκυνητών εορτάστηκε, τόσο την παραμονή όσο και ανήμερα της εορτής, ο Ιερός Ναός του Αγίου Ματθαίου, στον χώρο της πρώην Εκκλησιαστικής Σχολής Κρήτης, στον ομώνυμο πευκόφυτο λόφο με την πανοραμική θέα προς την πόλη των Χανίων.

Τη Θεία Λειτουργία τέλεσαν οι πρωτοπρεσβύτεροι των Ενοριών Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης Νέας Χώρας, π. Αντώνιος Σαπουνάκης, και Προφήτη Ηλία, π. Εμμανουήλ Μπιτζανάκης, ενώ στη συνέχεια τελέστηκε το καθιερωμένο τρισάγιο στη μνήμη του μακαριστού Μητροπολίτη Κυδωνίας και Αποκορώνου Νικηφόρου Συντζανάκη, ο οποίος συνδέθηκε άρρηκτα με τη δημιουργία και την ιστορία των εγκαταστάσεων.

Η παρουσία των πιστών, πέρα από την απόδοση τιμής στον Άγιο Ματθαίο, είχε και έναν ιδιαίτερο συμβολισμό. Για πολλούς από τους παρευρισκομένους, ο χώρος δεν αποτελεί απλώς ένα εκκλησιαστικό ακίνητο ή ένα σημείο με ξεχωριστή θέα στα Χανιά. Είναι ένας τόπος μνήμης, πνευματικής καλλιέργειας και ιστορικής προσφοράς, συνδεδεμένος με την πορεία της Εκκλησιαστικής Σχολής Κρήτης και με γενιές ανθρώπων που πέρασαν από τα εκπαιδευτικά της θρανία.

Δεν ήταν, μάλιστα, λίγοι εκείνοι που εξέφρασαν τον προβληματισμό τους για τη σημερινή πορεία του ιστορικού αυτού χώρου, για την οριστική διακοπή της λειτουργίας της Σχολής, αλλά και για την απουσία εκπροσώπων της πολιτικής, αυτοδιοικητικής και εκκλησιαστικής ηγεσίας από τις φετινές τιμητικές εκδηλώσεις. Ζητήματα που, όπως ήταν φυσικό, συζητήθηκαν μεταξύ των προσκυνητών, καθώς αφορούν μια ιστορία που δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με αδιαφορία.

Η ιστορία ενός χώρου με ξεχωριστή εκκλησιαστική και εκπαιδευτική προσφορά

Η Εκκλησιαστική Σχολή Κρήτης ιδρύθηκε το 1892 και αρχικά στεγάστηκε στην Ιερά Μονή Αγίας Τριάδας των Τζαγκαρόλων, στο Ακρωτήρι Χανίων, όπου παρέμεινε μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1974, οπότε και μεταφέρθηκε στις εγκαταστάσεις του Αγίου Ματθαίου.

Για ένα χρονικό διάστημα, κοντά και κατά την περίοδο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η Σχολή φιλοξενήθηκε και στην Ιερά Μονή Χρυσοπηγής Χανίων.

Στον Άγιο Ματθαίο η λειτουργία της συνεχίστηκε αδιάλειπτα μέχρι τον Ιούνιο του 2022, οπότε και έπαψε οριστικά να λειτουργεί.

Οι εγκαταστάσεις είχαν αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία για την εκκλησιαστική εκπαίδευση και την πνευματική ζωή του τόπου. Η ιστορία τους συνδέεται και με τον μακαριστό Μητροπολίτη Κυδωνίας και Αποκορώνου Νικηφόρο Συντζανάκη, ο οποίος το 1964 είχε επιμεληθεί την ανέγερση του κτιρίου ως οικοτροφείου θηλέων και στη συνέχεια συνέβαλε καθοριστικά στην πορεία του χώρου.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στην τοποθεσία προϋπήρχε μοναστήρι, το οποίο υπέστη καταστροφές από βομβαρδισμούς κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής. Ο Ιερός Ναός του Αγίου Ματθαίου, όπως και οι κτιριακές εγκαταστάσεις, ανακατασκευαστηκαν σε μεταγενέστερο χρόνο με μέριμνα του τότε Μητροπολίτη Κυδωνίας και Αποκορώνου Ειρηναίου Αθανασιάδη.

Μετά την παύση λειτουργίας της Σχολής, για ένα μικρό χρονικό διάστημα τελούνταν συχνότερα ακολουθίες στον Ιερό Ναό. Στη συνέχεια, η λατρευτική παρουσία περιορίστηκε κυρίως στην παραμονή και την κυριώνυμη ημέρα της εορτής του Αγίου Ματθαίου, με το καθιερωμένο τρισάγιο στον τάφο του μακαριστού Μητροπολίτη Νικηφόρου, ο οποίος βρίσκεται βορειοανατολικά του ναού, εντός των εγκαταστάσεων.

Όταν η ιστορική μνήμη συναντά τις σύγχρονες επιλογές

Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι οι εποχές αλλάζουν και ότι η αξιοποίηση των εκκλησιαστικών περιουσιακών στοιχείων αποτελεί ζήτημα που απασχολεί τη διοίκηση της Εκκλησίας. Ωστόσο, υπάρχουν χώροι που η ιστορική και πνευματική τους ταυτότητα υπερβαίνει κατά πολύ την οικονομική ή οποιαδήποτε άλλη χρηστική τους αξία.

Ο Άγιος Ματθαίος και οι εγκαταστάσεις της πρώην Εκκλησιαστικής Σχολής Κρήτης είναι ένας τέτοιος χώρος.

Εκεί όπου επί δεκαετίες καλλιεργήθηκαν η γνώση, η πίστη και η εκκλησιαστική συνείδηση, εκεί όπου διαμορφώθηκαν χαρακτήρες και υπηρέτες της Εκκλησίας, δεν μπορεί η σημερινή φυσιογνωμία του χώρου να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά υπό το πρίσμα μιας νέας αξιοποίησης, με τουριστικό προσανατολισμό.

Η τουριστική προβολή και η αξιοποίηση ενός τόπου δεν είναι κατ’ ανάγκην ασύμβατες με την ιστορία του. Δεν θα πρέπει, όμως, να οδηγούν στην υποχώρηση της πνευματικής του αποστολής ούτε στην αποδυνάμωση της ιστορικής μνήμης που τον συνοδεύει.

Και εδώ γεννάται ένα εύλογο ερώτημα: Μήπως, μαζί με την παύση λειτουργίας της Εκκλησιαστικής Σχολής, χάθηκε και ένα σημαντικό κομμάτι της αποστολής που είχε αυτός ο χώρος για την τοπική Εκκλησία και την κοινωνία των Χανίων;

Ασφαλώς, η παρουσία των πιστών στη γιορτή του Αγίου Ματθαίου και η τέλεση του τρισαγίου στη μνήμη του Νικηφόρου Συντζανάκη αποτελούν πράξεις τιμής και σεβασμού. Θα περίμενε, ωστόσο, κανείς μια ανάλογη παρουσία και από την εκκλησιαστική ηγεσία, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για έναν χώρο με τόσο σημαντική ιστορία και για έναν αρχιερέα που άφησε το δικό του αποτύπωμα στην τοπική Εκκλησία.

Η απουσία αυτή δεν περνά απαρατήρητη από τους πιστούς, οι οποίοι εύλογα αναρωτιούνται αν η ιστορική παρακαταθήκη της Εκκλησιαστικής Σχολής και η μνήμη του μακαριστού Μητροπολίτη Νικηφόρου Συντζανάκη, ο οποίος μερίμνησε για τη δημιουργία των κτιριακών εγκαταστάσεων που αργότερα στεγάζουν την Εκκλησιαστική Σχολή, εξακολουθούν να έχουν τη θέση που τους αρμόζει. Στην ιστορική αυτή διαδρομή σημαντική υπήρξε και η συμβολή του τότε Μητροπολίτη Κυδωνίας και Αποκορώνου Ειρηναίου Αθανασιάδη, επί των ημερών του οποίου, το 1974, η Σχολή μεταφέρθηκε στον Άγιο Ματθαίο.

Δεν είναι πρόθεσή μας να αποδώσουμε ευθύνες ούτε να αμφισβητήσουμε τις αποφάσεις της εκκλησιαστικής διοίκησης. Είναι, όμως, χρέος της δημόσιας αναφοράς να καταγράφει και τους προβληματισμούς της κοινωνίας, ιδίως όταν αυτοί αφορούν έναν τόπο που υπήρξε για πολλές δεκαετίες πνευματικό και εκπαιδευτικό φυτώριο.

Ο Άγιος Ματθαίος παραμένει σημείο αναφοράς για την πίστη των Χανιωτών. Και οι εγκαταστάσεις της πρώην Εκκλησιαστικής Σχολής δεν είναι απλώς κτίρια με ιστορία. Είναι μια ζωντανή παρακαταθήκη που αξίζει να διαφυλαχθεί.

Γιατί η Εκκλησία δεν καλείται μόνο να διαχειρίζεται την περιουσία της, αλλά πρωτίστως να διαφυλάσσει την πνευματική της αποστολή, να τιμά τους ανθρώπους που την υπηρέτησαν και να κρατάει ζωντανή τη μνήμη των έργων που άφησαν πίσω τους.

Αυτό, άλλωστε, είναι και το ουσιαστικότερο μήνυμα της ημέρας: η πίστη τιμά τους Αγίους, αλλά η ευγνωμοσύνη οφείλει να τιμά και την ιστορία.

Γιάννης και Ηλίας Κάκανος 

Χιλιάδες είναι τα εκκλησιαστικά φωτογραφικά στιγμιότυπα που έχουμε απαθανατίσει από το 1998 μέχρι σήμερα. Με αφορμή τη σημερινή μεγάλη εορτή του Αγίου Ματθαίου παραθέτουμε και αρκετά στιγμιότυπα από την ημέρα της εορτής του Αγίου Ματθαίου στις 16 Νοεμβρίου 2017.  


Comments

2 απαντήσεις στο “ΑΓΙΟΣ ΜΑΤΘΑΙΟΣ – Μια γιορτή πίστης, μνήμης και προβληματισμού για την πρώην Εκκλησιαστική Σχολή Κρήτης”

  1. Κωστας Γιαννουλακης Avatar
    Κωστας Γιαννουλακης

    Ασφαλώς, δεν περιποιεί τιμή στην τοπική Εκκλησία η οριστική παύση λειτουργίας της Εκκλησιαστικής Σχολής Κρήτης, ενός ιστορικού εκπαιδευτικού ιδρύματος με προσφορά στην εκκλησιαστική παιδεία και τη διαμόρφωση γενεών κληρικών και ανθρώπων της Εκκλησίας.
    Η διαφύλαξη των κτιριακών εγκαταστάσεων δεν αρκεί, όταν έχει πάψει να υπηρετείται ο εκπαιδευτικός και πνευματικός σκοπός για τον οποίο δημιουργήθηκε και αναπτύχθηκε αυτός ο χώρος.
    Η αξιοποίηση της εκκλησιαστικής περιουσίας δεν μπορεί να υποκαθιστά την αποστολή της Εκκλησίας στην παιδεία και τη διαμόρφωση νέων στελεχών της. Το ερώτημα, επομένως, παραμένει: ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη για την απώλεια αυτής της ιστορικής εκπαιδευτικής παρουσίας και ποιο είναι το σχέδιο για το μέλλον;

  2. ΙΩΑΝΝΗΣ ΓΑΒΡΙΛΑΚΗΣ Avatar
    ΙΩΑΝΝΗΣ ΓΑΒΡΙΛΑΚΗΣ

    Εύστοχες και αναγκαίες οι παρατηρήσεις σας για την παύση λειτουργίας της Σχολής. Ενθυμούμαι την περίοδο Ιουνίου 2022 που έγιναν αρκετές διαμαρτυρίες για την απόφαση κατάργησης της σχολής. Όμως η απόφαση ήταν αμετάκλητη. Καλό είναι να επισημαίνονται οι άστοχες αποφάσεις καταργήσεων χρήσιμων κοινωνικών δομών, αφού βλέπουμε και στην σημερινή συγκυρία ότι υποβαθμίζονται ή καταργούνται κοινωνικές εστίες, όπως το ΚΕΘΕΑ Χανίων, που τόσο χρήσιμες για τους έχοντες ανάγκη ήταν οι υπηρεσίες που προσέφερε. Το ότι οι δομές του ΚΕΘΕΑ στα Χανιά απορροφήθηκαν από τον νεοσύστατο Εθνικό Οργανισμό Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ), υπάρχουν Σύλλογοι εργαζομένων, οικογένειες θεραπευομένων και τοπικοί φορείς στα Χανιά (όπως το Δημοτικό Συμβούλιο Πλατανιά και το ΕΣΥΝ) υποστήριξαν ότι η κατάργηση του ΚΕΘΕΑ αλλοιώνει τη φιλοσοφία των «στεγνών» θεραπευτικών προγραμμάτων (χωρίς υποκατάστατα). Κατήγγειλαν επίσης ότι η ενοποίηση οδηγεί σε υποβάθμιση των υπηρεσιών, συγχωνεύσεις μονάδων πρώτης γραμμής και μετακινήσεις προσωπικού που αποδυναμώνουν τη θεραπευτική διαδικασία.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *