Σε κλίμα συγκίνησης και βαθυτάτου σεβασμού πραγματοποιήθηκε στις 11 το πρωί της Πέμπτης, επίσημη τελετή μνήμης προς τιμήν των πεσόντων ηρώων της Α’ Τάξης της Σχολής Ευελπίδων, στο Μνημείο που δεσπόζει στον πανοραμικό λοφίσκο του Κολυμπαρίου, με θέα την ευρύτερη. περιοχή και την πόλη των Χανίων.
Η εκδήλωση ξεκίνησε με την επιμνημόσυνη δέηση, στην οποία προεξήρχε Ιερού κλήρου ο πανοσιολογιώτατος αρχιμανδρίτης της Ιεράς Πατριαρχικής και Σταυροπηγιακής Μονής Οδηγήτριας Γωνιάς Κολυμπαρίου, π. Χρύσανθος Τσαχάκης.
Το “παρών” έδωσαν εκπρόσωποι Πολιτικών, Αυτοδιοικητικών και Στρατιωτικών Αρχών, στελέχη των Σωμάτων Ασφαλείας, Βετεράνοι αγωνιστές, εκπρόσωποι Φορέων, Συλλόγων, τμήμα της Σχολής Ευελπίδων, εκπρόσωπος της κυβέρνησης της Αυστραλίας, ενώ αρκετός κόσμος συμμετείχε στην εκδήλωση.
Ακολούθησε προσκλητήριο πεσόντων και αποδόθηκαν τιμές με ριπές πυροβολισμών, καταθέσεις στεφάνων, τήρηση ενός λεπτού σιγής και ανάκρουση των Εθνικών Ύμνων από τη μουσική μπάντα της 5ης ΤΑΞΠΖ «V Μεραρχίας Κρητών». Παράλληλα, άγημα των Ενόπλων Δυνάμεων απέδιδε τιμές.
ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΔΗΜΑΡΧΟΥ
Στον χαιρετισμό του ο δήμαρχος Πλατανιά Γιάννης Μαλανδράκης αφού καλωσόρισε τις επίσημες αντιπροσωπείες και τους παρευρισκόμενους αναφέρθηκε συνοπτικά στον ηρωισμό των πρωτοετών Ευελπίδων επισημαίνοντας τα εξής: “ Οι Ευέλπιδες που πολέμησαν και έπεσαν εδώ, στο Κολυμπάρι, χωρίς να έχουν πάρει τέτοια εντολή, αποτελούν διαχρονικό σύμβολο γενναιότητας, αυταπάρνησης και καθήκοντος. Νέοι άνθρωποι, γεμάτοι όνειρα και ελπίδες, τάχθηκαν με θάρρος απέναντι στις δυνάμεις της κατοχής, τιμώντας τον όρκο τους προς την πατρίδα μέχρι την ύστατη στιγμή. Σήμερα, 85 χρόνια μετά, στεκόμαστε εδώ όχι μόνο για να θυμηθούμε αλλά και για να ανανεώσουμε την υπόσχεση ότι δεν θα επιτρέψουμε ποτέ τη λήθη να σκεπάσει τη θυσία των ηρώων μας…”.
Κεντρικός ομιλητής της εκδήλωσης, με αναφορά στα ιστορικά ντοκουμέντα της εποχής, ήταν ο Ταξίαρχος Νικόλαος Κωστάκης. Παραθέτουμε ολόκληρο το κείμενο της ομιλίας του.
ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΑΧΗ ΚΡΗΤΗΣ – ΜΝΗΜΕΙΟ ΕΥΕΛΠΙΔΩΝ ΣΤΟ ΚΟΛΥΜΠΑΡΙ
Βρισκόμαστε στις Νότιες παρυφές της Χερσονήσου Σπάθας, υπό την προστασία της Θεοτόκου, με το εγγύς Μοναστήρι ̈Μονή Γωνιάς ̈ αφιερωμένο στη Χάρη Της, κοντά στα χωριά, Κολυμπάρι – Ροδωπός και Αφράτα, βλέποντας την πόλη των Χανίων, μέσω του ομώνυμου κόλπου και τις περιοχές που έπαιξαν σημαίνοντα ρόλο κατά τη διάρκεια της Μάχης Κρήτης τον Μάιο του 1941, όπως το αεροδρόμιο του Μάλεμε και το Ύψωμα 107, την ‘Κερκόπορτα’ της εξελίξεως της Μάχης.
Έχουμε συγκεντρωθεί σε αυτό το ύψωμα, για να αποτίσουμε φόρο τιμής στους πεσόντες και λοιπούς μαχητές Ευέλπιδες, που έλαβαν μέρος στην αναφερόμενη μάχη. Η Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, ως φυτώριο Αξκών του Ελληνικού Στρατού, έχει να επιδείξει από το 1828, που ιδρύθηκε από τον Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια, μέχρι σήμερα, πλούσια ιστορία και ιδιαίτερα ηρωικές στιγμές στους αγώνες του Έθνους μας. Μια πτυχή και την πιο πρόσφατη από αυτή την πλούσια ιστορία, θα ξεδιπλώσουμε εν συντομία, με τη συμμετοχή των Ευελπίδων 1ης Τάξεως (ονομασία Τάξεως 1943) στη θρυλική Μάχη της Κρήτης, τον Μάιο του 1941, που πολέμησαν πριν ακόμη ονομαστούν Αξκοί.
Στις 06 Απριλίου 1941, ως γνωστόν, εξαπολύεται η Γερμανική επίθεση κατά της Ελλάδας. Οι πρωτοετείς Ευέλπιδες αιτούνται τη συγκρότηση Λόχου και την αποστολή τους ως νέοι Λεωνίδες, στις Θερμοπύλες, για να αναχαιτίσουν τον προελαύνοντα εχθρό, αλλά το αίτημά τους απορρίπτεται. Οι Γερμανοί στις 23 Απριλίου από την περιοχή της Γραβιάς στη Στερεά Ελλάδα, προελαύνουν για την Αθήνα. Ο Βασιλιάς Γεώργιος, ο Πρωθυπουργός και η Ελληνική Κυβέρνηση αναχωρούν για την Κρήτη. Οι Ευέλπιδες αιτούνται εκ νέου να αναχωρήσουν και εκείνοι για τη Μεγαλόνησο, αλλά και πάλι το αίτημά τους απορρίπτεται και με διαταγή της Ανωτέρας Στρατιωτικής Διοικήσεως Αθηνών, τους ανατίθενται αστυνομικά καθήκοντα τηρήσεως της τάξεως στην πόλη των Αθηνών, επί τη ελεύσεως των Γερμανών κατακτητών. Οι Ευέλπιδες είχαν πάρει την απόφασή τους. Μέσω δυσχερειών, το πρωί της 24ης Απριλίου καταφέρνουν να αναχωρήσουν παίρνοντας μαζί τους και τη σημαία της Σχολής. Στη διαδρομή προς Πελοπόννησο, η φάλαγγα της Σχολής βομβαρδίζεται και αναγκάζεται πλέον να κινείται μόνο νύκτα. Στις 26 Απριλίου 11:00 φτάνουν στο Γύθειο και επιβιβάζονται σε 2 μικρά πλοιάρια πλέοντας με γενική κατεύθυνση για Κρήτη.
Εν μέσω βομβαρδισμού και θαλασσοταραχής, φθάνουν στα Κύθηρα το πρωί της 28ης Απριλίου. Το ίδιο βράδυ αναχωρούν για Κρήτη και το πρωί στις 29 Απριλίου αποβιβάζονται στη φιλόξενη παραλία του Κολυμπαρίου. Ο Στρατωνισμός τους υλοποιήθηκε στη Μονή Οδηγητρίας Κυρίας Γωνιάς (Μονή Γωνιάς) με τις ευχές και ευλογίες του Επισκόπου Κισσάμου και Σελίνου, Ευδόκιμου Συγγελάκη.
Με νέο Δκτή και Αξκούς, συνεχίζουν την εκπαίδευσή τους και από 12 μέχρι 15 Μαΐου, διενεργούν εξετάσεις. Το σχέδιο ήταν στις 20 Μαΐου, να προβούν σε λήψη Φύλλου Πορείας, για τα 8 Συντάγματα που είχαν συγκροτηθεί στη νήσο Κρήτη και να ονομαστούν Ανθυπολοχαγοί, με την επικύρωση των Πινάκων αποτελεσμάτων των εξετάσεών τους. Τους πρόλαβαν όμως τα γεγονότα. Στις 20 Μαΐου 1941 και περί ώρα 06:30, πλήθος γερμανικών βομβαρδιστικών, πλημμυρίζουν τον ουρανό των Χανίων και κατά κύματα προσβάλλουν την ευρύτερη περιοχή του Μάλεμε.
Ακολουθούν τα αεροπλάνα μεταφοράς, με ρίψεις Αλεξιπτωτιστών και προσγειώσεις ανεμοπλάνων. Η Μάχη της Κρήτης είχε αρχίσει. Ο ουρανός έβρεχε ‘Ουρανίτες’ κατά την Κρητική διάλεκτο. Οι πρωτοετείς Ευέλπιδες με Δγή του Δκτή της Σχολής, οργανώθηκαν άμεσα εκ νέου, παρέλαβαν πυρομαχικά και εγκαταστάθηκαν αμυντικά στα υψώματα Νοτιοδυτικά της Μονής Γωνιάς, με μέτωπο προς Νοτιοανατολικά και αποστολή την αναμονή του εχθρού.
Οι Γερμανοί με τα αποβιβασθέντα τμήματα στην περιοχή Ταυρωνίτη και Ραπανιανών, άρχισαν από τις μεσημβρινές ώρες της 20ης Μαΐου να κινούνται επιθετικά με οργανωμένα τμήματα, για να επιτύχουν πριν την έλευση του σκότους την κατάληψη εδαφών τακτικής σημασίας. Η αμυντική τοποθεσία των Ευελπίδων δέχθηκε προσβολές από ισχυρά Γερμανικά τμήματα, που επιχειρούσαν να καταλάβουν τη χερσόνησο Ροδωπού, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν αρκετές απώλειες σε αμφότερους τους αντιπάλους.
Τις απογευματινές ώρες, οι Ευέλπιδες βαλλόμενοι και από Γερμανικά αεροσκάφη συμπτύχθηκαν μαχόμενοι στα υψώματα βορειοδυτικά της Μονής Γωνιάς. Η έλευση του σκότους και η επανεκτίμηση της δημιουργηθείσας τακτικής κατάστασης, οδήγησε τη Διοίκηση της Σχολής στην απόφαση της Νυκτερινής Απαγκίστρωσης προς το Νότο, διαφεύγοντας τον Γερμανικό κλοιό, αφού η περαιτέρω παραμονή της Σχολής στον περιορισμένο χώρο της Χερσονήσου Ροδωπού θα κατέληγε και λόγω έλλειψης πυρομαχικών (10 έως 15 φυσίγγια ανά μαθητή) στην εξόντωση ή αιχμαλωσία των Ευελπίδων. Τις πρώτες εσπερινές ώρες της 20ης Μαΐου με τη συνδρομή της Χωροφυλακής Κολυμπαρίου και χωρικών της περιοχής, όλη η δύναμη των Ευελπίδων παρέκαμψε τις Γερμανικές θέσεις, κινήθηκε αθόρυβα όλη τη νύχτα από χαραδρώσεις και μονοπάτια και το πρωί έφτασε στην περιοχή Δελιανών (20 χλμ προς Νότο) όπου και εγκαταστάθηκε αμυντικά.
Τις επόμενες 5 ημέρες, εν μέσω επιχειρήσεων, οι Ευέλπιδες αυτασφαλιζόμενοι και αναγνωρίζοντας δρομολόγια, προσπαθούν να μετακινηθούν δια της επαρχίας Αποκορώνου, Νότια προς τη Χώρα Σφακίων, έτσι ώστε να διαφύγουν προς την Αίγυπτο. Στις 28 Μαΐου ο Δκτής της Σχολής, καθώς πληροφορείται την επικράτηση των Γερμανών, διατάσσει την πορεία τους προς τα Σφακιά. Στις 31 Μαΐου 15 Ευέλπιδες, καταφέρνουν να επιβιβασθούν σε ένα πλοίο προς Αίγυπτο, ενώ οι υπόλοιποι κατατμήθηκαν σε χωριά των Χανίων και Ρεθύμνου, για να αποφύγουν την αιχμαλωσία. Επί 3 μήνες διαφεύγουν στα βουνά της Κρήτης και μαζί με ντόπιους αντάρτες Κρητικούς και λοιπούς Συμμάχους πολεμούν τους κατακτητές. Στο χρονικό διάστημα αυτό, άλλοι Ευέλπιδες κατάφεραν να διαφύγουν στη Μέση Ανατολή και άλλοι επέστρεψαν στην Ηπειρωτική Ελλάδα και εντάχθηκαν στις Εθνικές Αντιστασιακές Οργανώσεις. Συνολικά 54 Ευέλπιδες άφησαν την πνοή τους στη φιλόξενη και αιματοβαμμένη γη της Κρήτης. Η Σημαία της Σχολής, με τη βοήθεια του Ηγουμένου της Μονής Γωνιάς, διεσώθη και επέστρεψε στη φυσική της θέση, στη Σχολή, στις 06 Οκτωβρίου 1945.
Κυρίες και Κύριοι.
Οι 300 Πρωτοετείς Ευέλπιδες, απέδειξαν με τις ενέργειές τους, ότι ως άλλοι Λεωνίδες «Τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι» γνώριζαν να φυλάξουν Θερμοπύλες, φωτεινό παράδειγμα για τις επερχόμενες γενεές. Αυθορμήτως και παρά τις αντίθετες διαταγές, αψηφώντας την τρομερή ισχύ του αντιπάλου, την έλλειψη οπλισμού και πυρομαχικών, με ψύχραιμη περιφρόνηση του κινδύνου, εφαρμόζοντας ως Άριστοι μαθητές του Θουκυδίδη το κείμενο του Επιταφίου του Περικλή, “το εύδαιμον το ελεύθερον, το δ ελεύθερον το εύψυχον, κρίναντες μην περιορασθε τους πολεμικούς κινδύνους” πολέμησαν για τα ιδανικά της Πατρίδας και της Ελευθερίας.
Αιώνια Δόξα και Τιμή στους Προμάχους Ευέλπιδες Πολεμιστές”.
Η εκδήλωση τελείωσε με κέρασμα που παρέθεσε ο Δήμος Πλατανιά.
Γιάννης και Ηλίας Κάκανος
Οι “Ρίζες Κρήτης” www.rizeskritis.gr ως ένα ψηφιακό καταφύγιο μνήμης και νοσταλγίας δημιουργήθηκε τον Απρίλιο του 2026 για να φέρει πιο κοντά τους απανταχού Χανιώτες και Κρητικούς, καθώς και κάθε Έλληνα της διασποράς, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να συναντήσουν ξανά αγαπημένα μέρη και πρόσωπα.
Και για τις διακοπές σας στα όμορφα Χανιά, να μας προτιμήσετε.
Αφήστε μια απάντηση